Beyin şişlərinin müalicəsi çətindir, çünki onların əməliyyatla tam götürülməsi çox nadir hallarda mümkün olur. Xəstələrə əsasən kimyaterapiya və şüa terapiyası tətbiq edilir, lakin aqressiv şişlərdə diaqnozdan sonra sağ qalma müddəti çox vaxt beş ili keçmir.

Qaynarinfo "Deutsche Welle"-ə istinadla xəbər verir ki, Almaniyada aparılan tədqiqatda 33 xəstəyə peyvənd vurulub. Səkkiz ildən sonra tədqiqatçılar uzunmüddətli nəticələri "Nature" jurnalında açıqlayıblar. Nəticələrə görə, iştirakçıların 66 faizi bu müşahidə müddətində sağ qalıb, 42 faizində isə şiş yenidən inkişaf etməyib.

Tədqiqatın aparıcı müəllifi, Mannhaym Universitet Tibb Mərkəzinin nevrologiya şöbəsinin rəhbəri Maykl Platten (Michael Platten) bu qədər xəstədə uzun müddət ərzində şişin təkrar yaranmamasının onu təəccübləndirdiyini bildirib.

Peyvənd xərçəngin qarşısını almasa da, şişlə mübarizə aparır

Peyvəndlər adətən müəyyən xəstəliklərin qarşısını almaq üçün hazırlanır. Bununla belə, müalicəvi peyvəndlər immun sistemini şiş hüceyrələrini məhv etməyə yönəldir. Platten və komandasının hazırladığı peyvənd beyində yüksək dərəcəli astrotsitomalarda rast gəlinən genetik mutasiyanı hədəfləyir. Bu şişlər müalicədən sonra təkrarlanma riski yüksək olan aqressiv xərçəng növüdür.

Peyvənd immun sistemini şiş hüceyrələrinə qarşı hazırlayır

Astrotsitomalar beyin və onurğa beynini əhatə edən mərkəzi sinir sistemində ən çox yayılmış şişlərdəndir. Onların dörd dərəcəsi var və tədqiqatda istifadə olunan peyvənd genetik mutasiyaya malik 3-cü və 4-cü dərəcəli astrotsitomalara yönəlib.

Alman Xərçəng Araşdırmaları Mərkəzinin izahına görə, bu genetik səhv IDH1 fermentində müəyyən amin turşusunun dəyişməsinə səbəb olur. Nəticədə şişin böyüməsini təmin edən neoepitop adlı yeni zülal quruluşu yaranır. Bu quruluş immun sistem tərəfindən yad kimi tanınır və immunoterapiya üçün uyğun hədəf hesab edilir.

Tədqiq edilən peyvənd immun sistemini iki istiqamətdə aktivləşdirir: şiş hüceyrələrinə birbaşa hücum edən T hüceyrələrini və anticisimlər istehsal edən B hüceyrələrini hazırlayır. Məqsəd müalicə tamamlandıqdan, xüsusilə şüa terapiyası və kimyaterapiyadan sonra şişin təkrar yaranmasının qarşısını almaqdır.

Xərçənglə yaşamaq

Bonn Universitet Xəstəxanasının neyroonkologiya şöbəsinin rəhbəri, tədqiqatda iştirak etməyən Ulrix Herrlinger (Ulrich Herrlinger) bu tədqiqatı xəstələr üçün real ümid kimi qiymətləndirib.

Onun sözlərinə görə, yüksək dərəcəli astrotsitomalar demək olar ki, 100 faiz hallarda yenidən inkişaf edir, böyüyür və müalicəsi mümkün olmayan mərhələyə çatır. Tədqiqatçılar bu şişlərin səbəbini bilmirlər və onların hər kəsdə niyə yarandığını müəyyən etmək mümkün deyil.

Bununla belə, Herrlinger Plattenin tədqiqatının immun sisteminin davamlı aktivləşdirilməsi yolu ilə şişin uzunmüddətli nəzarətdə saxlanmasına ümid yaratdığını vurğulayıb.

2027-ci ildə nəzarətli tədqiqat başlayacaq

Herrlinger və Platten tədqiqat nəticələrinin ehtiyatla qiymətləndirilməsinin vacibliyini bildiriblər. Onların sözlərinə görə, 33 xəstənin nəticələri əsasında qəti qənaətə gəlmək mümkün deyil. Növbəti mərhələ nəzarətli və təsadüfi tədqiqatın keçirilməsi olacaq.

Platten əlavə edib ki, 200-dən çox xəstənin iştirak edəcəyi bu tədqiqat 2027-ci ilin martında başlayacaq və etibarlı nəticələrin əldə olunması üçün məlumatların toplanması doqquz il çəkəcək.

Bundan sonra peyvəndin effektivliyi tam müəyyənləşəcək və gücləndirici dozalara ehtiyac olub-olmadığı aydınlaşacaq. Hələlik isə bu tədqiqat ehtiyatlı nikbinlik üçün əsas verir. Platten ümidin heç vaxt itməməli olduğunu qeyd edib.

Prostat böyüməsi nədir?

Prostat sidik kisəsinin çıxış hissəsində yerləşən, əsas funksiyası kişi reproduktiv sistemi ilə bağlı olan, təxminən 18–20 qram ağırlığında vəzidir. Prostatın əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, sidik kanalı onun içindən keçir. Yaş artdıqca kişilərin əksəriyyətində prostat vəzisi böyüməyə başlayır. Prostat böyüməsi həm xoşxassəli, həm də bədxassəli xarakter daşıya bilər.

Prostat niyə böyüyür?

Şabalıd ölçüsündə olan prostat vəzisi sidik kisəsinin çıxışında, tərs armud formasında yerləşir. O, toxum mayesinə xüsusi maddələr ifraz edərək spermanın hərəkətliliyini artırır və toxum mayesinin durulaşmasına kömək edir.

Gənc kişilərdə prostat normal ölçüdə olur. Lakin 40 yaşdan sonra vəzi nəzarətsiz şəkildə böyüməyə başlaya bilər. 50 yaşdan yuxarı kişilərin təxminən 30–40 faizində prostatla əlaqədar sidik ifrazı problemləri müşahidə olunur.

Bu problemlərin əsas səbəbi prostat vəzisinin kişi cinsi hormonlarına həddindən artıq həssas reaksiya verməsidir. Digər mühüm amil isə irsi meyillilikdir. Ailəsində prostat böyüməsi olan şəxslərdə bu xəstəliyin yaranma riski digər insanlarla müqayisədə təxminən 4 dəfə yüksəkdir.

Prostat böyüməsi hansı şikayətlərə səbəb olur?

Prostat illər keçdikcə tədricən böyüyür və içindən keçən sidik kanalını sıxmağa başlayır. Sidiyin xaric olunmasını təmin edən orqan sidik kisəsidir və əzələ toxumasından ibarətdir.

Prostat sidik kanalını sıxsa da, sidik kisəsinin əzələləri buna uyğunlaşaraq daha güclü işləməyə başlayır. Bu mərhələdə xəstədə heç bir əlamət olmaya bilər. Bəzi hallarda isə sidik kisəsinin həddindən artıq fəaliyyəti nəticəsində aşağıdakı şikayətlər yaranır:

• Tez-tez sidiyə getmə;
• Gecələr sidiyə qalxma;
• Birdən-birə güclü sidiyə getmə ehtiyacı hiss etmə;
• Təcili şəkildə tualetə qaçmaq məcburiyyəti;
• Bəzən sidik saxlamama.

Vaxt keçdikcə prostat böyüməyə davam edir və sidik kisəsinin əzələləri zəifləyərək yorulur. Bu zaman aşağıdakı əlamətlər meydana çıxır:

• Sidik axınının zəifləməsi;
• Çatallı sidik ifrazı;
• Sidik edərkən damcılanma;
• Fasilələrlə sidik ifrazı;
• Sidik etdikdən sonra sidik kisəsinin tam boşalmadığı hissi.

Müalicə olunmayan hallarda sidik kisəsinin əzələləri zədələnir, sidik kisəsində yaranan yüksək təzyiq böyrəklərin fəaliyyətini pozmağa başlayır. Bu mərhələdən sonra müalicə aparılsa belə, sidik kisəsi və böyrəklərin funksiyalarının tam bərpası əksər hallarda mümkün olmur.

Soyuq havalarda diqqətli olun!

Prostatla bağlı şikayətlər əsasən qış aylarında daha da artır. Prostat böyüməsi səbəbindən sidik ifrazında çətinlik yaşayan şəxslər soyuq havalarda daha tez-tez, lakin daha az miqdarda sidik ifraz etdikləri üçün narahatlıqları güclənir.

Bunun əsas səbəbi bədən temperaturunun, xüsusilə ayaq və baldır nahiyəsində aşağı düşməsidir. Buna görə də prostat problemi olan şəxslərə ayaq və baldırlarını soyuqdan qorumaq, həmçinin çay və qəhvə kimi kofeinli içkilərin qəbulunu azaltmaq tövsiyə olunur.

Tibbmedia.az – Dünyada hər il milyonlarla insanın həyatına təsir göstərən onkoloji xəstəliklər müasir tibbin qarşısında duran ən ciddi problemlərdən biri olaraq qalır. Lakin mütəxəssislər bildirirlər ki, xərçəng diaqnozu həyatın sonu deyil. Erkən diaqnostika, sağlam həyat tərzi və müasir müalicə üsulları sayəsində minlərlə insan tam sağalaraq normal həyatına qayıda bilir.

Xərçəng nədir?

Onkoloji xəstəliklər orqanizmdə hüceyrələrin nəzarətsiz şəkildə çoxalması nəticəsində yaranır. Normal hüceyrələr müəyyən müddətdən sonra məhv olur və yeniləri ilə əvəzlənir. Lakin genetik dəyişikliklər baş verdikdə bu mexanizm pozulur, hüceyrələr sürətlə çoxalaraq şiş əmələ gətirir. Bədxassəli şişlər digər orqanlara yayılaraq metastaz verə bilər.

Xəstəliyin yaranmasına nə səbəb olur?

Mütəxəssislər bildirirlər ki, xərçəng tək bir səbəbdən yaranmır. Riski artıran əsas amillər bunlardır:

- Siqaret və digər tütün məhsullarından istifadə;

-Alkoqollu içkilərin həddindən artıq qəbulu;

- Sağlam olmayan qidalanma və piylənmə;

- Fiziki hərəkətsizlik;

- Ətraf mühitin çirklənməsi;

- Kimyəvi maddələr və radiasiya;

- Günəşin ultrabənövşəyi şüalarına uzun müddət məruz qalmaq;

- Bəzi virus və infeksiyalar;

- Genetik meyllilik.

Erkən diaqnoz niyə vacibdir?

Bir çox onkoloji xəstəlik ilkin mərhələdə heç bir əlamət verməyə bilər. Buna görə də mütəmadi tibbi müayinələr həyati əhəmiyyət daşıyır. Xəstəlik erkən aşkar edildikdə müalicənin uğur faizi dəfələrlə artır.

Aşağıdakı əlamətlər uzun müddət davam edərsə, həkimə müraciət etmək tövsiyə olunur:

- səbəbsiz çəki itkisi;

- uzun sürən öskürək;

- bədəndə yeni yaranan və ya ölçüsü dəyişən törəmələr;

- uzun müddət sağalmayan yaralar;

- davamlı halsızlıq;

- səbəbi bilinməyən qanaxmalar.

Ümumdünya səhiyyə mütəxəssislərinin fikrincə, xərçəng hallarının əhəmiyyətli hissəsinin qarşısını sağlam həyat tərzi ilə almaq mümkündür. Bunun üçün:

- siqaretdən tam imtina edin;

- meyvə və tərəvəzlə zəngin qidalanın;

- gündəlik fiziki aktivliyi artırın;

- artıq çəkidən uzaq olun;

- spirtli içkiləri məhdudlaşdırın;

- günəşdən qoruyucu vasitələrdən istifadə edin;

- yaşınıza uyğun profilaktik müayinələrdən keçin.

Onkoloji xəstəliklər haqqında sosial şəbəkələrdə yayılan əsassız məlumatlara deyil, yalnız həkimlərin və elmi mənbələrin tövsiyələrinə etibar edin. Xərçəng nə qədər erkən aşkarlanarsa, müalicə şansı bir o qədər yüksək olur. Sağlamlığınızı qorumağın ən doğru yolu profilaktik müayinələri gecikdirməmək və sağlam həyat tərzinə üstünlük verməkdir.

Unutmayın: Sağlamlıq ən qiymətli sərvətdir. Vaxtında edilən bir müayinə həyatınızı xilas edə bilər.